Metacognitieve reflectie: nadenken over het eigen leren

Metacognitieve reflectie, oftewel het nadenken over het eigen leren, is een belangrijke studievaardigheid. Overpeinzen en reflecteren zijn belangrijke leerstrategieën, omdat je op deze manier bewustzijn en controle ontwikkeld. Je kunt op drie verschillende manieren reflecteren:

  1. Reflectie vooraf aan de actie (plannen).
  2. Reflectie tijdens de actie (monitoren).
  3. Reflectien na de actie (evalueren).

Het doel van reflectie is er achter komen wat je al goed doet, en wat je kunt verbeteren. Zo kun je bijvoorbeeld voorkomen dat je twee keer dezelfde fout maakt, of zorg je er voor dat je een vergelijkbare opdracht op een andere manier aanpakt, omdat je hebt ontdekt dat dit veel efficiënter kan. Door leerlingen te stimuleren om tijdens hun gehele leerproces verschillende momenten van reflectie in te bouwen, ontwikkelen zij de vaardigheid om hun eigen leren actief bij te sturen. Het bijsturen gebeurt dan niet pas achteraf. Om te reflecteren vooraf en tijdens het leren of maken van huiswerk kunnen leerlingen zichzelf de volgende vragen stellen:

  • Wat ga ik doen?
  • Hoe ga ik dit doen?
  • Wat werkte bij vergelijkbare opdrachten?
  • Waarom kies ik voor deze aanpak?
  • Welke nieuwe vragen roept het resultaat op?
  • Hoe is mijn werktempo?
  • Ben ik nog voldoende geconcentreerd?

Bron:
  • Inge Verstraete & Karin Nijman (2016) Handboek leren leren voor het voortgezet onderwijs: 5 krachtige leerprincipes vertaald naar de praktijk. Huizen, Pica
  • Wij-leren.nl, Kennisplatvorm voor het onderwijs: http://wij-leren.nl/reflecteren.php